Nasza strona używa ciasteczek (cookies). Zostając na niej, zgadzasz się na warunki korzystania, które znajdziesz tutaj.
Podczas tegorocznego IGF Polska 2026 w Bydgoszczy dyskutowaliśmy o jednym z największych wyzwań dla współczesnego społeczeństwa: wpływie dezinformacji na zaufanie społeczne. W debacie udział wzięli przedstawiciele organizacji społecznych, środowiska akademickiego, administracji publicznej oraz instytucji zajmujących się bezpieczeństwem informacyjnym. Wnioski nie napawają optymizmem, ale jednocześnie pokazują kierunki działań, które mogą odwrócić niekorzystne trendy.
Punktem wyjścia do dyskusji były wyniki najnowszego raportu Koalicji Razem Przeciw Dezinformacji, przygotowanego przez Fundację Digital Poland wspólnie z partnerami: NASK, T-Mobile Polska, Fundacją PZU, Uniwersytetem SWPS, Demagogiem, Ringier Axel Springer Polska oraz TVN Warner Bros. Discovery.
Najważniejszy wniosek jest prosty: dezinformacja przestała być zjawiskiem marginalnym. Stała się trwałym elementem naszej infosfery, wpływając na sposób, w jaki Polacy postrzegają rzeczywistość, instytucje publiczne oraz siebie nawzajem. Szczególnie niepokojące jest to, że fałszywe i manipulacyjne treści najczęściej wykorzystują emocje, przede wszystkim strach i gniew, podczas gdy mechanizmy działania platform społecznościowych dodatkowo wzmacniają polaryzację społeczną.
O wynikach badań dotyczących młodych ludzi mówił Patryk Zakrzewski ze Stowarzyszenia Demagog, odnosząc się również do analiz prowadzonych przez Konrada Ciesiołkiewicza.
W debacie wybrzmiał problem postępującej atomizacji społecznej i malejącego zaufania do źródeł informacji. Młodzi ludzie coraz częściej funkcjonują w odmiennych bańkach informacyjnych, co utrudnia prowadzenie dialogu i budowanie wspólnego obrazu rzeczywistości. Bez odbudowy zaufania społecznego skuteczna walka z dezinformacją będzie niezwykle trudna.
Marzena Błaszczyk z Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska zwróciła uwagę na inny ważny aspekt budowania zaufania: przejrzystość życia publicznego.
W trakcie dyskusji wskazano na negatywny wpływ pozwów typu SLAPP na media i organizacje społeczne, problem wykorzystywania części lokalnych mediów do celów propagandowych oraz niedostateczną transparentność instytucji publicznych.
Szczególnie interesującym przykładem był Centralny Rejestr Umów (CRU). Mimo że obowiązek publikowania informacji o umowach obejmuje dziesiątki tysięcy podmiotów publicznych, tempo wdrażania nowych obowiązków pozostaje wyzwaniem. Pokazuje to, że samo stworzenie narzędzia nie wystarczy. Równie ważne są skuteczne mechanizmy zachęcające do jego wykorzystywania.
Magda Wilczyńska z NASK przedstawiła dane pokazujące skalę problemu z moderacją treści przez platformy internetowe.
Choć do platform zgłaszane są dziesiątki tysięcy potencjalnie szkodliwych materiałów, tylko niewielka część z nich jest skutecznie usuwana. Jeszcze częściej dochodzi jedynie do częściowej moderacji lub ograniczenia widoczności treści. W praktyce oznacza to, że szkodliwe materiały nadal mogą osiągać znaczące zasięgi, zanim zostaną odpowiednio oznaczone lub usunięte.
To kolejny argument za wzmocnieniem współpracy między państwem, społeczeństwem obywatelskim a platformami cyfrowymi.
Magda Pachulska z Fundacji PZU zaprezentowała wstępne wnioski z przygotowywanego wspólnie z Fundacją Dbam o Mój Zasięg raportu dotyczącego kondycji społecznej Polaków.
Wyniki wskazują na rosnące poczucie osamotnienia, spadek zaufania do innych ludzi oraz pogłębiającą się atomizację społeczną. To szczególnie niebezpieczne zjawiska, ponieważ właśnie w środowisku niskiego zaufania dezinformacja rozwija się najłatwiej.
Uczestnicy panelu byli zgodni, że Polska potrzebuje lepiej skoordynowanego systemu przeciwdziałania dezinformacji i szybszego reagowania na pojawiające się zagrożenia.
Koalicja Razem Przeciw Dezinformacji od dłuższego czasu wskazuje na konieczność budowy trwałych mechanizmów współpracy między administracją, ekspertami, organizacjami społecznymi, mediami oraz sektorem technologicznym. Szczególne oczekiwania wiążemy z rozwojem działań Centrum Walki z Dezinformacją.
Na zakończenie dyskusji poruszyłem temat zautomatyzowanych kont i botów wykorzystywanych do rozpowszechniania dezinformacji.
Jednym z najbardziej obiecujących kierunków wydaje się rozwój rozwiązań pozwalających anonimowo potwierdzać, że po drugiej stronie znajduje się rzeczywisty człowiek. Duże nadzieje wiążemy w tym zakresie z europejskim portfelem tożsamości cyfrowej (EUDI Wallet), który może w przyszłości umożliwić bezpieczną i prywatną weryfikację użytkowników bez konieczności ujawniania ich danych osobowych.
Jednocześnie coraz poważniej dyskutowane są propozycje ograniczenia dostępu najmłodszych użytkowników do mediów społecznościowych oraz wprowadzenia dodatkowych mechanizmów ochronnych dla dzieci i młodzieży.
Dezinformacja nie jest wyłącznie problemem technologicznym. To wyzwanie społeczne, które wpływa na poziom zaufania między ludźmi, funkcjonowanie demokracji i odporność państwa.
Dlatego potrzebujemy jednocześnie skuteczniejszej moderacji treści, większej transparentności instytucji publicznych, edukacji medialnej, wsparcia dla niezależnych mediów oraz nowych rozwiązań technologicznych ograniczających wpływ botów i kampanii manipulacyjnych.
Dziękujemy Ministerstwu Cyfryzacji za stworzenie przestrzeni do tej ważnej rozmowy podczas IGF Polska 2026. Mamy nadzieję, że przedstawione podczas debaty rekomendacje przełożą się na konkretne działania wzmacniające odporność informacyjną Polski.