Organizacje obywatelskie chcą wspólnie budować odporność informacyjną Polski

Zagrożenia związane z dezinformacją nie są zjawiskiem nowym. Organizacje społeczne od lat prowadzą działania na rzecz przeciwdziałania dezinformacji poprzez edukację medialną, fact-checking i budowanie odporności informacyjnej.

Koalicja Razem Przeciw Dezinformacji powstała w 2022 roku w odpowiedzi na rozproszenie działań prowadzonych przez administrację publiczną, organizacje społeczne, fact-checkerów media, biznes i środowisko naukowe. Choć inicjatyw nie brakuje, wyzwaniem pozostają wciąż trwała koordynacja, wymiana informacji, wspólne reagowanie na zagrożenia oraz długofalowe strukturalne finansowanie. 

Koalicja będzie koncentrować się na czterech obszarach:

• wymianie informacji i wiedzy o zagrożeniach oraz metodach dezinformacji,

• wzmacnianiu kompetencji organizacji i innych podmiotów,

• rzecznictwie prowadzonym po to, aby głos społeczeństwa obywatelskiego był obecny w debacie publicznej i procesach legislacyjnych

• partnerstwach międzysektorowych z administracją, samorządami, mediami, nauką i biznesem.

Rola organizacji społeczeństwa obywatelskiego  

Brak działań koordynacyjnych nie jest wyłącznie problemem administracji – fragmentacja występuje również po stronie organizacji społecznych. Dlatego Koalicja zaczęła od własnego środowiska, by stworzyć trwałą sieć współpracy organizacji zajmujących się dezinformacją, fact-checkingiem, mediami, prawami cyfrowymi i odpornością społeczną.

Dziś zakres działań Koalicji ulega rozszerzeniu, ponieważ przygotowuje się ona do pozyskiwania nowych członków i partnerstw. Koalicja nie ma być tylko kolejnym ciałem kojarzonym z dezinformacją, jej cel to bliska współpraca istniejących organizacji, ułatwianie wymiany informacji i kompetencji między nimi, a także wypracowanie modelu wspólnego reagowania w sytuacjach kryzysowych.

Jednocześnie w ostatnim czasie są rozwijane także rozwiązania instytucjonalne po stronie państwa. 30 września Prezes Rady Ministrów powołał Centrum Walki z Dezinformacją, w którego prace są zaangażowane różne ministerstwa, służby i instytucje publiczne, w tym NASK. Powołanie Centrum to element realizacji postulatu powtarzanego od lat: konieczne jest stworzenie trzeciego sektora i zapewnienie lepszej koordynacji działania państwa w tym obszarze.

Fakty i doświadczenia innych państw pokazują, że model skoordynowanej współpracy instytucji rządowych nie jest wystarczający w zakresie walki z dezinformacją, ponieważ zakres wyzwań związanych ze zwalczaniem fake newsów stale rośnie. Centrum Walki z Dezinformacją nie jest pierwszą taką inicjatywą w Europie – potrzebne są podobne organizacje zrzeszające ekspertów, ponieważ dezinformacja może być elementem zagranicznych operacji wpływu, kampanii manipulacyjnych czy oszustw internetowych, a więc staje się coraz groźniejsza. Szczególnego znaczenia nabiera również bezpieczeństwo informacyjne w okresach wyborczych i kryzysowych.

Koalicja podkreśla, że samo powstawanie kolejnych struktur nie rozwiązuje problemu koordynacji, jeśli nie towarzyszą mu jasny podział kompetencji, wymiana danych, transparentność oraz trwała współpraca z organizacjami społecznymi, mediami, środowiskiem naukowym i biznesem. 

W Polsce nie brakuje instytucji i organizacji zajmujących się dezinformacją. Brakuje natomiast skutecznego mechanizmu, który pozwalałby im regularnie wymieniać informacje, łączyć kompetencje i wspólnie reagować na zagrożenia. Zdecydowaliśmy się skoncentrować na współpracy wewnątrz trzeciego sektora, aby wzmocnić odporność organizacji społecznych na dezinformację i efektywnie odpowiadać na zagrożenia w infosferze. Koalicja Razem Przeciw Dezinformacji to również silniejszy głos sektora w dialogu z instytucjami państwa oraz przedstawicielami mediów, nauki i biznesu.

– stwierdza Patryk Zakrzewski, wiceprezes Stowarzyszenia Demagog.

Potrzebne jest również podejście skoordynowanej współpracy ze społeczeństwem obywatelskim – odporność informacyjna nie może być wyłącznie zadaniem administracji. Społeczeństwo jest nie tylko odbiorcą informacji i potencjalnym celem kampanii dezinformacyjnych, lecz także ważnym uczestnikiem systemu przeciwdziałania tym zagrożeniom.

Koalicja Razem Przeciw Dezinformacji chce być dla administracji publicznej partnerem, a nie konkurencją. Jednocześnie ma pozostać niezależnym głosem społeczeństwa obywatelskiego. W skład Koalicji wchodzą Stowarzyszenie Demagog, Fundacja Digital Poland, Pismo. Magazyn Opinii, Fundacja Edukacji Klimatycznej, Stowarzyszenie Pravda, TechSoup Polska, Sieć Obywatelska Watchdog oraz Instytut Zamenhofa. Partnerem jest ZFPR. Więcej na stronach razemprzeciwdezinformacji.pl