Nasza strona używa ciasteczek (cookies). Zostając na niej, zgadzasz się na warunki korzystania, które znajdziesz tutaj.
Z okazji startu Digital Festival Fundacja Digital Poland opublikowała ósmą edycję raportu „Technologia w służbie społeczeństwu. Czy Polacy zostaną społeczeństwem 5.0?”. Tegoroczne badanie pokazuje, że cyfrowa administracja stała się częścią codzienności Polaków. Obywatele chcą jednak, aby za rozwojem technologii szły bezpieczeństwo, przejrzystość oraz odpowiedzialność człowieka.
Z cyfrowych usług administracji publicznej skorzystało w ciągu ostatniego roku 83 proc. Polaków w wieku 18 - 75 lat, a blisko 8 na 10 jej użytkowników dobrze ocenia ich rozwój. Jednocześnie tylko 9 proc. badanych zaakceptowałoby model, w którym sztuczna inteligencja samodzielnie podejmuje decyzje w sprawach urzędowych. To jedne z najważniejszych wyników ósmej edycji raportu Tech4Society, przygotowanego przez Fundację Digital Poland wspólnie z Bankiem Gospodarstwa Krajowego i NielsenIQ. Raport miał premierę 5 października 2026 roku podczas Digital Festival.
Tegoroczna edycja badania poświęcona jest cyfryzacji usług administracji publicznej. Eksperci i partnerzy fundacji sprawdzili, jak Polacy oceniają e-administrację, gdzie widzą miejsce dla sztucznej inteligencji w urzędach, czy są gotowi zrezygnować z papierowych dokumentów oraz czego oczekują od aplikacji mObywatel i Europejskiego Portfela Tożsamości Cyfrowej, który zadebiutuje już w Wigilię 2026 r.
Załatwianie spraw urzędowych przez internet przestało być domeną najbardziej zaawansowanych użytkowników technologii. Z e-usług administracji korzysta zdecydowana większość społeczeństwa, choć nadal widoczne są różnice związane z wykształceniem i miejscem zamieszkania. Z cyfrowych usług publicznych skorzystało 95 proc. osób z wyższym wykształceniem oraz 73 proc. osób z wykształceniem podstawowym lub zawodowym. W największych miejscowościach odsetek użytkowników wynosi 89 proc., a w najmniejszych 80 proc.
Polacy nie tylko korzystają z e-administracji, ale również pozytywnie oceniają jej rozwój. 6 na 10 badanych uważa, że cyfryzacja uprościła i przyspieszyła załatwianie spraw urzędowych. Jednocześnie co piąty respondent dostrzega, że część usług internetowych nadal powiela papierowe procedury, wymagając wielokrotnego podawania tych samych informacji.
Badanie podważa również przekonanie, że duża część społeczeństwa pozostaje poza cyfrową administracją z powodu braku urządzeń lub odpowiednich umiejętności. Brak kompetencji cyfrowych jako przyczynę niekorzystania z e-usług wskazuje jedynie 2,46 proc. ogółu badanych, a brak dostępu do sprzętu lub internetu zaledwie 0,77 proc. Kolejnym wyzwaniem nie jest więc samo uruchamianie nowych usług, lecz przede wszystkim ich upraszczanie i dopasowywanie do potrzeb obywateli.
„Polacy nie zastanawiają się już nad tym, czy państwo powinno być cyfrowe, bowiem stało się ono częścią ich codzienności. Dziś kluczowym wyzwaniem jest przede wszystkim budowa zaufania do cyfrowego państwa”
Anna Węgrzynowicz, ekspert ds. społecznej odpowiedzialności z Banku Gospodarstwa Krajowego
Polacy są otwarci na zastosowanie sztucznej inteligencji w administracji, ale wyznaczają wyraźną granicę między wsparciem a całkowitym przejęciem procesu decyzyjnego.
Choć 43 proc. badanych pozytywnie ocenia ogólną możliwość automatycznego rozpatrywania spraw przez AI, to po przedstawieniu konkretnych modeli działania pełną automatyzację wybiera już tylko 9 proc. Zdecydowanie największym poparciem cieszy się rozwiązanie, w którym sztuczna inteligencja analizuje sprawę, wskazuje odpowiednie przepisy lub przygotowuje propozycję decyzji, ale ostateczne rozstrzygnięcie pozostaje w rękach urzędnika. Taki model wybiera aż 69 proc. Polaków.
Zgoda na użycie AI w urzędzie zależy także od wagi sprawy. Około 4 na 10 badanych zgodziłoby się, aby system wypełniał formularze, udzielał informacji, analizował dokumenty lub wskazywał dostępne świadczenia. Tylko 13 proc. powierzyłoby mu natomiast wydawanie złożonych decyzji prawnych lub podatkowych. Polacy najbardziej obawiają się błędnej decyzji, od której trudno będzie się odwołać. Ważne pozostają również ryzyko awarii, cyberataku i utraty prywatności. Cyfryzacja administracji musi więc obejmować jasne uzasadnienie decyzji, skuteczną drogę odwoławczą oraz wskazanie osoby odpowiedzialnej za rozstrzygnięcie sprawy.
Mniej niż połowa Polaków, 48 proc., jest obecnie gotowa kontaktować się z administracją wyłącznie elektronicznie. Najważniejsze bariery nie wynikają jednak z braku dostępu do technologii. Badani wskazują przede wszystkim potrzebę kontaktu z człowiekiem, ryzyko awarii i cyberataków oraz przekonanie, że dokument papierowy zapewnia większe bezpieczeństwo prawne.
Stosunek do cyfrowych dokumentów zależy od rodzaju i wagi sprawy. Formę elektroniczną w przypadku recept, skierowań i zwolnień akceptuje 76 proc. badanych, a w rozliczeniach podatkowych 66 proc. Dokumenty papierowe pozostają natomiast preferowane w sprawach majątkowych, przy aktach notarialnych, dyplomach oraz dokumentach stanu cywilnego.
Aż 67 proc. Polaków uważa, że administracja oparta wyłącznie na cyfrowych dokumentach może stać się bezradna podczas poważnej awarii lub cyberataku. Wyniki przemawiają za rozwojem państwa zgodnie z zasadą digital first, w której internet staje się podstawowym kanałem kontaktu, ale nie bezwarunkowego digital only, wykluczającego inne formy obsługi.
„Pomimo wielu osiągnięć w pewnym sensie jesteśmy dopiero w połowie drogi. Polacy doceniają cyfrowe usługi administracji publicznej, ale nadal potrzebują poczucia kontroli, możliwości kontaktu z człowiekiem oraz pewności, że technologia nie ograniczy ich praw”
dr Michał Boni, prezes Fundacji Digital Poland, były minister cyfryzacji i administracji
Z aplikacji mObywatel skorzystało w ciągu ostatniego roku 7 na 10 Polaków w wieku od 18 do 75 lat. Aplikacji ufa 58 proc. ogółu badanych, ale wśród jej użytkowników poziom zaufania wzrasta do 72 proc.
mObywatel nie zastąpił jeszcze całkowicie tradycyjnego portfela bo mniej niż połowa - 46 proc. użytkowników - uznaje go za pełny zamiennik fizycznych dokumentów i nie nosi już przy sobie ich plastikowych odpowiedników. Dla 52 proc. pozostaje natomiast wygodnym dodatkiem do tradycyjnych dokumentów.
Polacy chcą również większej przejrzystości wykorzystania swoich danych. 61 proc. badanych popiera wprowadzenie możliwości sprawdzenia w mObywatelu, który urząd, urzędnik lub system informatyczny przeglądał ich dane i w jakim celu. Co trzeci Polak uznaje taką funkcję za niezbędną.
„Cyfrowe państwo powinno być przejrzyste i wiarygodne dla obywatela. Dlatego każdy powinien wiedzieć, kto korzystał z jego danych, kiedy i na jakiej podstawie”
Bartłomiej Pejo, poseł na Sejm RP, przewodniczący Komisji Cyfryzacji, Innowacyjności i Nowych Technologii
Z Europejskiego Portfela Tożsamości Cyfrowej, czyli EUDI, zamierza korzystać 3 na 4 Polaków. Największa grupa, 36 proc., wybrałaby wyłącznie rozwiązanie oferowane przez państwo, na przykład rozwiniętą wersję mObywatela. Kolejne 33 proc. chciałoby mieć możliwość wyboru między portfelem państwowym i rozwiązaniami prywatnymi. Jedynie 7 proc. badanych wybrałoby wyłącznie portfel oferowany przez globalną firmę technologiczną, tzw. big tech typu Google Wallet, Applet Wallet, Samsung Wallet. Łącznie 47 proc. Polaków najbardziej zaufałoby dostawcy polskiemu lub europejskiemu. Wynik ten pokazuje, że wybór dostawcy cyfrowej tożsamości jest dla społeczeństwa nie tylko kwestią wygody, ale także zaufania i cyfrowej suwerenności.
Największe zainteresowanie budzą praktyczne funkcje portfela. Polacy chcieliby wykorzystywać EUDI przy międzynarodowych usługach finansowych i płatnościach, korzystaniu z opieki medycznej oraz załatwianiu spraw urzędowych za granicą. Ponad połowa pozytywnie ocenia również możliwość potwierdzania wybranych cech, na przykład pełnoletności, bez ujawniania pełnych danych osobowych.
Wyniki ósmej edycji raportu pokazują, że Polacy nie zastawiają się już nad tym, czy państwo powinno być cyfrowe. Musi być cyfrowe, ale chcą wiedzieć, w jaki sposób będzie ono chronić ich dane, zapewniać ciągłość działania usług i gwarantować możliwość odwołania od błędnej decyzji algorytmów czy urzędnika, nawet coraz bardziej wirtualnego.
Społeczny mandat i zgoda na dalszą cyfryzację jest czytelna, ale warunkowa. Polacy uważają, że sztuczna inteligencja może przyspieszać załatwianie spraw, ale nie powinna zastępować odpowiedzialności urzędnika. Kanał cyfrowy może stać się standardem, ale nie powinien być jedyną dostępną drogą. Rozwój mObywatela i europejskiego portfela powinien natomiast dawać obywatelom większą kontrolę nad danymi i sposobem potwierdzania tożsamości.
Raport „Technologia w służbie społeczeństwu. Czy Polacy zostaną społeczeństwem 5.0? Edycja 2026” powstał we współpracy Fundacji Digital Poland, Banku Gospodarstwa Krajowego i NielsenIQ. Jego premiera odbyła się podczas ósmej edycji Digital Festival, największej prywatnej inicjatywy edukacyjno-technologicznej w Polsce. Akcja odbywa się co roku w dniach od 1 października do 10 listopada, czyli w prawdziwie cyfrowej dacie. Tegoroczne hasło to „Z cyfrową tożsamością możesz więcej”, co jest związane z debiutem EUDI w 2026 roku.
Digital Festival objęty jest patronatem honorowym Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich, Ministerstwa Cyfryzacji, Ministerstwa Edukacji Narodowej, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Narodowego Centrum Badań i Rozwoju oraz Sieci Badawczej Łukasiewicz. Patronatu wydarzeniu udzieliła również między innymi Krajowa Izba Gospodarki Elektronicznej i Telekomunikacji.
Partnerzy strategiczni: Ringier Axel Springer Polska, TVN Warner Bros. Discovery.
Partnerzy: Bank Gospodarstwa Krajowego, EY, NielsenIQ.
Raport można pobrać bezpłatnie ze strony Fundacji Digital Poland po uprzedniej rejestracji.